Hukuk ve Bilişim

Mehmet Ali Köksal

5651 sy. İnternet Yasası ve yükümlülüklerimiz-2:

Geçen sayıda Yasa'nın getirdiği düzenlemeler konusunda bazı bilgiler vermiştik, konunun bilişim sektörünü yakından ilgilendirmesi nedeniyle bu sayıda da konuyu işlemeye devam edeceğiz.

Yükümlülükler :

Yayın ilkeleri

30 Kasım 2007 gün ve 26716 sy. Resmi Gazete'de yayınlanan “İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesine Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik”e göre İnternet ortamında yapılan yayınlarda aşağıdaki ilkelerin gözetilmesi gerekmektedir;

a) İnsan onuruna, temel hak ve hürriyetlere saygılı olmalıdır.

b) Gençlerin ve çocukların fiziksel, zihinsel ve ahlakî gelişimini zedeleyecek türden içeriklere yer vermemelidir.

c) Yayınlar ailenin huzur ve refahını sağlayan hususlara zarar verecek nitelikte olmamalıdır.

ç) Kişileri, uyuşturucu madde bağımlılığı, fuhuş, müstehcenlik ve kumar gibi kötü alışkanlıklara teşvik edici olmamalıdır.

Bilgilendirme yükümlülüğü

Yönetmeliğin 5. maddesine göre “ticari veya ekonomik amaçlı içerik sağlayıcılar”, erişim sağlayıcılar ve yer sağlayıcılar kendilerine ait internet ortamında,

a) Gerçek kişi ise; adı ve soyadı, tüzel kişi ise; unvanı ve sorumlu kişiler, vergi kimlik numarası veya ticaret sicil numarası,

b) Yerleşim yeri, tüzel kişi ise merkezinin bulunduğu yer,

c) Elektronik iletişim adresi ve telefon numarası,

ç) Sunduğu hizmet, bir merciin iznine veya denetimine tabi bir faaliyet çerçevesinde yapılıyor ise, yetkili denetim merciine ilişkin bilgiler'i

kullanıcıların ana sayfadan doğrudan ulaşabileceği şekilde ve iletişim başlığı altında, doğru, eksiksiz ve güncel olarak bulundurmaları gerekmektedir. Ayrıca ticari ve ekonomik amaçlı içerik sağlayıcılar bu bilgilere ek olarak ayrıca hizmet aldığı yer sağlayıcıya ilişkin tanıtıcı bilgileri de aynı şekilde yayınlamakla yükümlüdür.

Bu düzenlemelere göre ticari ve ekonomik amaçlı İnternet sitelerinde tanıtıcı bilgilerin bulunması bir zorunluluktur. Eğer bu bilgilere yer verilmez ise Başkanlık tarafından ikibin Yeni Türk Lirasından onbin Yeni Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir.

Cevap ve düzeltme hakkı

Aynı Yönetmeliğin 4. maddesine göre içerik sağlayıcılar “herkesin kendisine yönelik haklarını ihlal eden internet yayınlarının içeriklerinden dolayı cevap ve düzeltme hakkı”nı tanımalıdır.

İçerik sağlayıcılar:

Yasaya göre “İnternet ortamı üzerinden kullanıcılara sunulan her türlü bilgi veya veriyi üreten, değiştiren ve sağlayan gerçek veya tüzel kişiler” içerik sağlayıcı olarak adlandırılmaktadır.

Yasada ve yönetmeliklerde İçerik sağlayıcılarla ilgili bilgilendirme yükümlülüğü dışında başkaca bir yükümlülük tanımlanmamıştır. Ancak İçerik sağlayıcıların, internet ortamında kullanıma sunduğu her türlü içerikten sorumlu olduğu, bağlantı sağladığı başkasına ait içerikten ise sunuş biçimi itibariyle, bağlantı sağladığı içeriği benimsediği ve kullanıcının söz konusu içeriğe ulaşmasını amaçladığı açıkça belli ise, genel hükümlere göre sorumlu olduğu düzenlenmiştir.

Yer sağlayıcılar :

İnternet ortamında sunulan hizmet ve içerikleri barındıran sistemleri sağlayan veya işleten gerçek veya tüzel kişiler yer sağlayıcı olarak adlandırılmaktadır.

24 Ekim 2007 gün ve 26680 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan “Telekomünikasyon Kurumu Tarafından Erişim Sağlayıcılara ve Yer Sağlayıcılara Faaliyet Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” hükümlerine göre faaliyet belgesi almakla, faaliyetine son vermeden en az üç ay önce faaliyet belgesinin iptal edilmesi için Kuruma başvurmakla yükümlüdür.

Ayrıca “bilgilendirme yükümlülüğüne” uymak, faaliyetini sona erdirmek istediğinde Kuruma yapacağı bildirimi müteakip, hizmetlerine son vereceğini kullanıcıların ulaşacağı şekilde ana sayfasından duyurmak, faaliyetine devam ettiği sürece yer sağlayıcı trafik bilgisini altı ay süreyle bu bilgilerin doğruluğunu, bütünlüğünü oluşan verilerin dosya bütünlük değerlerini (hash) zaman damgası ile birlikte saklamak ve gizliliğini temin etmekle de yükümlüdür.

Yer sağlayıcıların yer sağladığı içerikten sorumluluğu söz konusu olmadığı gibi içeriği kontrol etmek veya hukuka aykırı bir faaliyetin söz konusu olup olmadığını araştırmakla da yükümlü değildir. Ancak, yer sağlama veya sunucu barındırma hizmeti veriyor olmasına bakılmaksızın Başkanlık, adli makamlar veya hakları ihlal edilen kişiler tarafından haberdar edilmesi halinde ve teknik olarak engelleme imkânı bulunduğu ölçüde hukuka aykırı içeriği yayından kaldırmakla sorumludurlar.

Erişim sağlayıcılar :

Yasa ve 24 Ekim 2007 gün ve 26680 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan “Telekomünikasyon Kurumu Tarafından Erişim Sağlayıcılara ve Yer Sağlayıcılara Faaliyet Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” hükümlerine göre “İnternet toplu kullanım sağlayıcılarına ve abone olan kullanıcılarına internet ortamına erişim olanağı sağlayan işletmeciler ile gerçek veya tüzel kişilere erişim sağlayıcı” denilmektedir. Yönetmeliğe göre erişim sağlayıcı faaliyet belgesi sadece sermaye şirketlerine verilmektedir.

Erişim sağlayıcılar da bilgilendirme yükümlülüğüne uymak ve faaliyet belgesi almak zorundadırlar.

Ayrıca, faaliyetine son vereceği tarihten en az üç ay önce, durumu Kuruma, içerik sağlayıcılarına ve müşterilerine bildirmekle yükümlüdürler.

Kuruma bildirilen kapanma tarihinden geriye doğru bir yıllık süredeki trafik bilgilerine ilişkin bütün kayıtları metin dosyası olarak, log formatlarını açıklamalarıyla birlikte, abone kütük bilgilerini Başkanlığa cd, dvd gibi optik medya ortamında teslim etmekle de yükümlüdürler.

Ayrıca

• Sağladığı hizmetlere ilişkin olarak, Başkanlığın Kanunla ve ilgili diğer mevzuatla verilen görevlerini yerine getirebilmesi için; erişim sağlayıcı trafik bilgisini bir yıl saklamakla, bu bilgilerin doğruluğunu, bütünlüğünü oluşan verilerin dosya bütünlük değerlerini zaman damgası ile birlikte muhafaza etmek ve gizliliğini temin etmekle, internet trafik izlemesinde Başkanlığa gerekli yardım ve desteği sağlamakla, Başkanlığın talep ettiği bilgileri Başkanlığa bildirmekle ve ticari amaçla internet toplu kullanım sağlayıcılar için belirli bir IP bloğundan sabit IP adres planlaması yapmakla ve bu bloktan IP adresi vermekle,

• Faaliyete başlamasından itibaren her ay düzenli olarak, her erişim yöntemine ilişkin kullanacağı erişim numaralarını ve toptan hizmet verdiği abonelere ilişkin bilgileri Başkanlığa göndermekle,

• Başkanlık ile aralarındaki bağlantıdan erişimi engellenecek adreslere ilişkin gönderilecek bilgileri kendi sistemlerinde derhal uygulanabilmesi için, gerekli olan donanım ve yazılımı kurarak gerekli düzenlemeleri yapmakla,

• Kullanıcılarına vekil sunucu hizmeti sunuyor ise; vekil sunucu trafik bilgisini bir yıl saklamakla, bu bilgilerin doğruluğunu, bütünlüğünü oluşan verilerin dosya bütünlük değerlerini zaman damgası ile birlikte muhafaza etmek ve gizliliğini temin etmekle,

yükümlüdürler.

Erişim sağlayıcı, verdiği hizmeti kullananlara ilişkin bilgilerin başkaları tarafından elde edilmesini ilgili mevzuatta belirlenen esas ve usullere uygun olarak engellemesi gerekmektedir.

Erişim sağlayıcılar da yer sağlaycılarla benzer şekilde, kendisi aracılığıyla erişilen bilgilerin içeriklerinin hukuka aykırı olup olmadığını ve sorumluluğu gerektirip gerektirmediğini kontrol etmekle yükümlü değildirler.

Ancak, herhangi bir kullanıcısının yayınladığı hukuka aykırı içerikten, Kanun ve ilgili diğer mevzuat hükümlerine göre, Başkanlıkça haberdar edilmesi halinde ve teknik olarak engelleme imkânı bulunduğu ölçüde erişimi engellemekle yükümlüdürler.